اشاره به دنياپرستى « بصريان » و آلودگيها و هوسرانيهاى آنان است و پيمان‌شكنى آنها اشاره به آن است كه در آغاز با امام بيعت كردند سپس بيعت خود را شكسته به دشمنان پيوستند . نفاق آنها از آنجا سرچشمه مىگيرد كه ظاهرشان اسلام و دفاع از همسر پيامبر ، امّا باطنشان قيام بر ضدّ حكومت اسلامى و جانشين به حقّ پيامبر و همسويى با نفاق‌افكنان شام بود و تعبير به « ناكثين » در مورد لشكريان « جمل » به خاطر همين پيمان‌شكنى و نفاقشان بود . سپس به ششمين توصيف اشاره كرده و مىفرمايد : « آب شما شور و تلخ است » ( و ماؤكم زعاق ) . معلوم است چنين آبى كه علاوه بر تلخى و شورى ، به خاطر مجاورت ساحل دريا آلودگيهاى زيادى نيز دارد ، براى سلامتى جسمانى زيانبار و با توجّه به رابطهء روح و جسم ، در روح و فكر انسان نيز مؤثّر است . بنا بر اين مذمّت از آب آنها در واقع نوعى مذمّت از اخلاق آنان است . سپس به سراغ هفتمين توصيف رفته ، مىفرمايد : « آن كس كه در ميان شما اقامت گزيند در دام گناه گرفتار آيد ( چرا كه يا وسوسه‌هاى نفس شيطانى او را به شركت در گناه دعوت مىكند و يا حد اقل در برابر گناه شما سكوت مىكند ) » ( و المقيم بين اظهركم « 1 » مرتهن بذنبه ) . « و آن كس كه از شما دورى گزيند و رخت بر بندد و به جاى ديگر رود رحمت خدا را دريابد ( چرا كه از محيط ظلم و گناه و فساد كه در انتظار عذاب الهى است رهايى يافت ) » ( و الشّاخص « 2 » عنكم متدارك برحمة من ربّه ) .

--> ( 1 ) « بين اظهركم » به معناى در ميان شماست و « اظهر » جمع « ظهر » به معناى پشت مىباشد و نخست ، اين تعبير در مواردى بوده كه شخصى در ميان جمعيّتى زندگى كند و آنها پشتيبان او باشند سپس به معناى زندگى كردن در ميان جمعيّتى اعم از اين كه پشتيبان باشند يا نباشند استعمال شده است ( لسان العرب ، اين تفسير را از ابن اثير نقل كرده است ) . ( 2 ) « شاخص » از مادهء « شخص » در اصل به معناى بلندى و سپس به قامت انسان كه از دور نمايان باشد اطلاق شده است و به همين دليل به شخص مسافر ، « شاخص » گفته مىشود و در عبارت بالا نيز به همين معنى است .